تأثیر تک نرخی شدن ارز بر بازار فولاد
در سالهای اخیر، یکی از مهمترین مباحث اقتصادی در ایران، نوسانات نرخ ارز و راهکارهای کنترل آن بوده است. سیاست «تکنرخی شدن ارز» بهعنوان یکی از اقدامات شاخص اقتصادی، با هدف کاهش اختلالات ناشی از نرخهای چندگانه و ایجاد شفافیت در سیستم ارزی، مطرح شده است. این سیاست، فارغ از فرصتها و چالشهای خاص خود، بی شک تأثیرات مستقیم و غیرمستقیمی بر بخشهای تولیدی، از جمله صنعت فولاد خواهد داشت.
به عقیده تحلیلگران حوزه اقتصاد، حذف ارز ترجیحی و یکی شدن نرخ ها در تالار اول و دوم مرکز مبادله، شرکتهای صادراتمحور از رشد سودآوری برخوردار خواهند شد و این تغییرات میتواند بازدهی بورس را در مقایسه با بازارهای موازی افزایش دهد.
چیستی و چرایی تک نرخی شدن ارز
تک نرخی شدن ارز به معنای حذف نرخهای چندگانه یا سایر نرخهای ترجیحی و اعمال یک نرخ واحد برای تأمین ارز کالاهای اساسی، واسطههای تولید و کالاهای مختلف است. این سیاست اغلب همراه با کاهش یارانههای ارزی و افزایش نرخ رسمی ارز است تا به تعادل بازار نزدیکتر شود.
اهداف اصلی سیاست ارز تک نرخی:
کاهش تورم وابسته به نرخ ارز
افزایش شفافیت در سیستم بانکی و اقتصادی
ایجاد رقابت عادلانهتر در میان بنگاههای اقتصادی
ارتباط ارز و صنعت فولاد
صنعت فولاد ایران به دلیل وابستگی به ماشینآلات، تجهیزات وارداتی، فناوریهای خارجی و در برخی موارد مواد اولیه با نرخ ارز ارتباط تنگاتنگی دارد. فولاد دومین گروه صادراتی ایران است که قیمت آن در بازارهای جهانی با نرخ دلار مورد تحلیل و ارزیابی قرار میگیرد.
تاثیر تغییر نرخ ارز بر صنعت فولاد
مسیر هزینهها: افزایش هزینههای وارداتی برای تولیدکنندگان
مسیر درآمد: افزایش درآمدهای صادراتی در رقابتپذیری بهای فولاد ایرانی در بازارهای جهانی
تحلیل اثرات تک نرخی شدن ارز بر بازار فولاد از نگاه تحلیلگران
۱. افزایش هزینههای تولید
با حذف نرخ تسهیلشده ارز، تأمین ارز مورد نیاز برای تجهیزات، قطعات یدکی، نرمافزارها و خدمات خارجی با نرخ بازار (که معمولاً بالاتر است) انجام میشود. این امر منجر به افزایش هزینههای تعمیر و نگهداری، بهروزرسانی فناوری و سرمایهگذاریهای جدید میشود.
۲. بهبود تخصیص منابع
در سیستم چندنرخی، برخی واحدها به طور ناعادلانه به ارز ارزان دسترسی داشتند و این امر مانع از رقابت واقعی در بازار میشد. تکنرخی شدن، اگرچه کوتاهمدت به نوعی سبب فشار هزینهای میشود، اما در بلندمدت میتواند به افزایش کارایی و انضباط در هزینهکرد کمک کند.
۳. تأثیر بر صادرات فولاد
با افزایش نرخ رسمی ارز و نزدیکتر شدن آن به نرخ بازار، قیمت فولاد ایرانی در دلار کاهش یافته و از این رو رقابتپذیری آن در بازارهای بینالمللی (بهویژه آسیا و خاورمیانه) افزایش مییابد. این موضوع میتواند به رشد صادرات و بهبود وضعیت نقدینگی واحدهای فولادی کمک کند.
۴. نوسانات قیمت داخلی
بر اساس پیش بینی شماری از فعالان اقتصادی به ویژه تحلیلگران بازار فولاد، با اعمال تک نرخی شدن ارز، افزایش هزینههای تولید و نوسانات قیمتی در کوتاه مدت منجر به افزایش قیمت محصولات فولادی خواهد شد.
چالشهای پیشرو
تأمین ارز برای تجهیزات حیاتی: در شرایط فعلی، دسترسی به منابع ارزی پایدار برای واردات قطعات فنی با مشکلاتی روبرو است.
تورم و قیمتهای داخلی: افزایش قیمت فولاد ممکن است بهطور غیرمستقیم، تورم ساختوساز را تحت تاثیر قرار دهد.
عدم هماهنگی سیاستهای کلان: در صورت عدم همراهی این سیاست با اصلاحات در بخشهای دیگر (مانند مالیات، بانکداری و تجارت خارجی)، اثرات مثبت آن محدودتر خواهد بود.
جمعبندی:
به عقیده بسیاری از صاحبنظران و کارشناسان تک نرخی شدن ارز، اگرچه در کوتاهمدت شاید به نوعی سبب افزایش فشار هزینهای بر صنعت فولاد گردد ، اما در بلندمدت میتواند به ایجاد شفافیت و بهبود صادرات کمک کند.
حمایت هدفمند دولت از واحدهای تولیدی در دسترسی به ارز برای واردات کالاهای ضروری، تقویت زیرساختهای داخلی برای کاهش وابستگی به واردات ماشینآلات و فناوری، سرمایهگذاری در بازارهای جهانی برای افزایش سهم ایران از تجارت فولاد و در نهایت هماهنگی سیاستهای ارزی، مالی و تجاری برای کاهش شوکهای اقتصادی کوتاهمدت تا حد بسیاری می تواند به استقرارِ اثربخش فرآیند تک نرخی شدن ارز کمک کند.
کوتاه ترشدن زمان انتظار برای تخصیص ارز و افزایشِ بازگشت ارز حاصل از صادرات به کشور را می توان در شمار مزایای فرآیند تک نرخی شدن ارز به حساب آورد.
